Defensie staat voor een grote vastgoedopgave. De organisatie groeit richting 100.000 medewerkers. Dat vraagt om meer kazernes, werkplekken en legering en vooral om sneller bouwen. Op 18 maart lichtten Cees van Boven en Gerja Koldenhof namens de Commandopost Vastgoed (CPV) toe aan de Centrale Medezeggenschapscommissie (CMC) hoe Defensie deze opgave wil aanpakken. De kern van hun verhaal: minder traditioneel werken, meer standaardiseren en eerder schakelen met de markt.
Waar Defensie voorheen per locatie en per gebouw werkte, verschuift de aanpak naar een programmatische werkwijze. Er wordt gewerkt met standaardgebouwen die op meerdere locaties inzetbaar zijn en in grotere volumes worden aanbesteed. Denk aan legeringsgebouwen, kantoren en lesruimtes. Dat moet het mogelijk maken om sneller op te schalen en minder tijd te verliezen aan maatwerk per locatie.
Cees van Boven: “We gaan van losse projecten naar programma’s met standaardoplossingen, zodat we sneller kunnen bouwen waar dat kan.”
De grootste verandering zit volgens de CPV in de manier van werken. De vastgoedketen binnen Defensie is lang en traditioneel ingericht: stap voor stap, van beleid tot realisatie. De nieuwe aanpak is om meer parallel te werken en eerder keuzes te maken. Dat betekent dat Defensie eerder inzicht wil krijgen in waar bouwen mogelijk is, sneller wil schakelen met marktpartijen en minder lang blijft optimaliseren, maar juist eerder start en gaandeweg bijstuurt. Ook wordt nadrukkelijk gezocht naar praktische oplossingen, bijvoorbeeld rond energievoorziening en netcongestie, zodat projecten niet onnodig stilvallen. Koldenhof: “We hebben niet meer de luxe om alles eerst perfect uit te werken. We moeten bouwen waar het kan en onderweg verbeteren.”
Regie in een complexe vastgoedketen
De Commandopost Vastgoed voert regie binnen de volledige vastgoedketen. Die keten loopt van beleid en planvorming tot uitvoering via het Rijksvastgoedbedrijf en de markt. De CPV zit daar als verbindende schakel tussen, met als doel versnelling en betere samenwerking. Voor de CMC blijft de vraag hoe deze lange keten daadwerkelijk sneller kan functioneren en of schakels elkaar niet blijven vertragen. Tegelijkertijd wordt gekeken waar werkzaamheden sneller direct via de markt kunnen worden opgepakt.
Bouwen kan niet overal
Daarnaast is bouwen niet op elke locatie mogelijk. Belemmeringen zoals stikstof, PFAS, netcongestie en vergunningprocedures maken dat sommige locaties voorlopig ‘op slot’ zitten. Daarom wordt momenteel op circa 30 locaties onderzocht wat er mogelijk is. Die analyse moet helpen om betere keuzes te maken: waar kan snel gebouwd worden en waar niet. Ook prioriteren wordt onvermijdelijk. De groeiopgave betekent dat niet alles tegelijk kan worden gerealiseerd. De prioritering ligt bij Vastgoed en Leefomgeving, in samenspraak met de defensieonderdelen. Daarbij wordt gekeken naar behoefte, haalbaarheid en beschikbare middelen.
De CMC benadrukte dat deze keuzes transparant moeten zijn, juist omdat verschillende defensie onderdelen allemaal een groot eigen belang hebben en vastgoedbesluiten de werk- en leefomgeving van medewerkers raken. “Juist bij dit soort grote veranderingen moet de medezeggenschap tijdig en goed worden betrokken. De opgave is groot. Juist daarom is het van belang dat snelheid, realisme en zorgvuldigheid in balans zijn.“ aldus Dorine Bakker, Voorzitter CMC.
Meedenken over vastgoed?
Wil je meedenken over de vastgoedopgave binnen Defensie? Sluit dan aan bij de werkgroep Vastgoed van de CMC. Samen zorgen we dat signalen uit de praktijk worden meegenomen in de verdere uitwerking. Aanmelden kan nog tot 1 april.